(Geen) beweging; Ligt het aan jou of aan de ander?

(Geen) beweging; Ligt het aan jou of aan de ander?

Het team van Barbara heeft een teamsessie gedaan over de rolverdeling binnen het team. Hierin is afgesproken dat iedereen verantwoordelijk is voor zijn eigen werkzaamheden. De belangrijkste afspraak die gemaakt is, is dat je eerst je eigen werk afmaakt en dat je daarna kijkt of je iemand kan helpen. Barbara corrigeert regelmatig op de uitgevoerde werkzaamheden omdat het wel eens anders gaat dan is afgesproken." Heel irritant, je spreekt toch niet voor niks iets af!"

Ondertussen op de werkvloer: Truus is druk bezig met de taken van Petra, omdat Petra er nog niet is. Ze heeft geen idee waar Petra uithangt. Ze is bang dat het werk niet af komt, dus pakt zij het maar op.

Barbara is geïrriteerd dat Petra er niet is en dat ze weer geen telefoontje heeft gekregen. Ze belt Petra waar ze blijft, Petra licht haar hele verhaal toe en geeft aan dat ze er echt niets aan kan doen! Barbara geeft aan dat Petra naar het werk moet komen en dat het haar niet uitmaakt hoe ze het regelt, doordat zij te laat is blijft er namelijk werk liggen. Petra geeft aan blij te zijn dat Truus er is. Die helpt haar tenminste wel altijd.

Petra heeft altijd wat, dit keer is ze veel te laat omdat de bus niet rijdt, ze wilde vervolgens de fiets pakken die ze een tijd niet gebruikt heeft en daardoor moest ze zoeken tussen alle verhuisdozen. Uiteraard stond de fiets helemaal achterin en waren de dozen ook nog eens zwaar. Haar man is ook niet thuis, dus die kan haar niet helpen hierdoor kan ze helaas vandaag niet op het werk komen.

Barbara is geïrriteerd dat Petra er niet is en dat ze weer geen telefoontje heeft gekregen. Ze belt Petra waar ze blijft, Petra licht haar hele verhaal toe en geeft aan dat ze er echt niets aan kan doen! Barbara geeft aan dat Petra naar het werk moet komen en dat het haar niet uitmaakt hoe ze het regelt, doordat zij te laat is blijft er namelijk werk liggen. Petra geeft aan blij te zijn dat Truus er is. Die helpt haar tenminste wel altijd.

Een uur later is Petra er dan eindelijk. Na een pittig gesprek tussen Barbara, Petra en Truus waarin Petra zich van geen kwaad bewust is, geeft Barbara aan dat ze niet begrijpt dat beide dames hun verantwoordelijkheid niet nemen terwijl er toch zo'n goede teamsessie is geweest waarin heel duidelijk is uitgelegd wat de bedoeling is! Bovendien hebben we het hier al heel vaak over gehad. Truus begrijpt Barbara heel goed en wil graag mee denken in een oplossing maar snapt ook dat Petra er niks aan kan doen dat de bus niet rijdt en dat ze er dus niks aan kan doen dat ze te laat is.

Aan het eind van de middag ziet Barbara Truus en Petra samen het werk afmaken wat is blijven liggen. Ze snapt niet waarom dit patroon in stand blijft! Soms merk je dat je in een situatie verzeild raakt die stagneert. Dat je met elkaar een bepaalde cultuur in stand houdt. Ligt dit nu aan jou of aan de ander? Hoe doorbreek je dit patroon, oftewel; hoe creëer je beweging?

In vier stappen van patroon naar beweging

Stap 1 Herkennen van het patroon

Elke oplossing start bij het herkennen van het patroon. Welk gedrag vertoon jij, welk gedrag vertoont de ander? Welk effect heeft jouw gedrag op de ander en andersom.

Stap 2 Erkennen, van het patroon

Stap twee is erkennen dat het huidige patroon niets toevoegt aan het gewenste resultaat. Zicht op welke rol jij binnen de drama driehoek hebt kan helpen bij het vinden van de oplossing.
De dramadriehoek kent 3 rollen: de redder, het slachtoffer en de aanklager.

  • De redder ziet de ander als niet goed en zichzelf als wel goed. Hierdoor denkt hij te weten
    wat goed is voor de ander. (Truus)
  • De aanklager ziet de ook ander als niet goed en zichzelf als wel goed. Hierdoor vindt hij dat de ander het niet goed doet en hij zelf wel. (Barbara)
  • Het slachtoffer ziet zichzelf als niet goed en de ander als wel goed. Hierdoor stelt hij zich afhankelijk op van de hulp van anderen, de ander weet wat goed voor hem is. (Petra)

Wat je in bovenstaande rollen ziet is dat je te maken hebt met de rol van ondergeschiktheid versus hiërarchie. Het ontbreekt aan gelijkwaardigheid. Je komt in een vicieuze cirkel terecht, het is belangrijk om je bewust te zijn in welke rol jij je bevindt op het moment dat ander zich in de rol van slachtoffer bevindt. Binnen de dramadriehoek kunnen beide partijen elkaar lang vasthouden in de ingenomen rol wat voor de nodige spanning kan zorgen.

Stap 3 Leren, de vertaling naar gelijkwaardigheid

Met behulp van de winnaarsdriehoek, de vertaling naar gelijkwaardigheid, is het mogelijk om uit de dramdriehoek te stappen.
De kern van de winnaarsdriehoek is het nemen van eigenaarschap voor je eigen behoeften, wensen en grenzen, zodat je weer handelt vanuit persoonlijk leiderschap.
In de winnaarsdriehoek zijn de rollen van redder, slachtoffer en aanklager veranderd in zorgend, kwetsbaar en assertief.

  • De zorgende ziet zichzelf en de ander als goed. Hierdoor weet hij wat goed voor hem is en weet de ander weet wat goed voor zichzelf is. (Truus)
  • De kwetsbare ziet zichzelf en de ander als goed. Hulp is prettig, maar hij heeft meerdere opties die hij kan onderzoeken. (Petra)
  • De Assertieve ziet zichzelf en de ander als goed. Hij geeft duidelijk aan wat hij nodig heeft en waar zijn grenzen liggen, zowel voor zichzelf als naar anderen toe. (Barbara)

De winnaarsdriehoek helpt als referentiekader om vast te stellen of beide partijen voldoende 'vrij en onafhankelijk' zijn en vanuit eigenaarschap handelen. Eigenaarschap is een cruciale factor voor succesvol coachen. De dramadriehoek herkennen en de overstap naar de winnaarsdriehoek maken, is daarmee voor een coach een belangrijke vaardigheid.

Stap 4 Implementeren, toepassen in de praktijk

Wat betekent dit voor Petra, Truus en Barbara in de ideale situatie.
Petra belt Barbara dat het haar niet lukt om op tijd op het werk te zijn omdat ze de bus gemist heeft. Ze geeft aan dat ze zo snel mogelijk op het werk probeert te komen met de fiets of door de volgende bus te pakken. De bus komt alleen wel pas over een uur.
Barbara geeft aan dat dit invloed heeft op de werkvoorraad en verwijst naar de gemaakte afspraken. Barbara vraagt aan Petra hoe zij verantwoordelijkheid neemt voor haar eigen werkzaamheden?

Petra geeft aan dat het fijn zou als Truus haar wil helpen, mocht dit niet lukken kan ze uiteraard een uurtje langer door. Petra geeft aan zelf contact op te nemen met Truus. Vervolgens belt Petra Truus om met haar te overleggen in hoeverre Truus het werk van haar kan overnemen tot dat ze op kantoor is. Truus geeft aan dat ze spoedjes kan opvangen maar dat ze verder eerst haar eigen werk af maakt. Als ze aan het eind van de dag tijd over heeft wil ze Petra natuurlijk helpen met de achterstand.Aan het eind van de middag loopt Barbara langs, ze complimenteert Truus en Petra voor het samen oppakken van de werkzaamheden en dat ze hier hun verantwoordelijkheid voor hebben genomen.Wat je in het verhaal van Barbara, Truus en Petra ziet is dat het achterwegen blijven van beweging niet per definitie aan één persoon ligt maar aan het patroon.

De kern is het nemen van eigenaarschap voor je eigen behoeften, wensen en grenzen, zodat je handelt op basis van gelijkwaardigheid, vanuit persoonlijk leiderschap.

Bronvermelding en literatuur

  • Berne, E., Games people play, Castle Books 1964
  • Arendsen Hein, M., Psychodrama en Transactionele Analyse, Bohn Staffleu van Loghum 2004
  • Koopmans, L., Dit ben ik! Worden wie je bent met Transactionele Analyse, Thema 2012

De schrijver

Itje Snaaijer

Itje Snaaijer

Desiree Wijdh

Desiree Wijdh

Plaats een reactie

U plaatst een reactie als gast